İşçi ve işveren uyuşmazlıklarında fesih nedeni, çalışma süresi, ücret kayıtları ve zorunlu arabuluculuk süreci birlikte incelenir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava İş Mahkemesinde görülür; işe iade talebinde süreler kısa ve hak düşürücüdür.
| Görevli yargı mercii | İş Mahkemesi (öncesinde arabuluculuk) |
|---|---|
| Dosyayı takip eden | Av. Esma Mutlu Güneş |
Bu Alanda Üstlendiğimiz İşler
- Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve ayrımcılık tazminatı hesaplama ve dava takibi
- İşe iade davaları (boşta geçen süre ücreti ve iş güvencesi tazminatının tahsili)
- Toplu işten çıkarma (İK m.29), ekonomik/işletmesel gerekçeli fesihler ve kayyım (TMSF) atanan şirketlerde yapılan fesihlere karşı işe iade ve tazminat davaları
- İşe iade ve işçilik alacağı kararlarına karşı istinaf ve temyiz süreçleri, kesinleşme sonrası işe başlatma başvurusu ve ilamlı icra takibi
- Fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT), hafta tatili ve yıllık izin alacakları
- Haklı nedenle derhal fesih (İK m.24 işçi feshi ve İK m.25 işveren feshi) ihtarnamelerinin hazırlanması
- Zorunlu dava şartı arabuluculuk müzakerelerinin yürütülmesi ve anlaşma tutanaklarının kontrolü
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi/manevi tazminat ve destekten yoksun kalma davaları
- Hizmet tespiti davaları (SGK'ya bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışma sürelerinin tescili)
- İş sözleşmeleri, ikale (bozma) sözleşmeleri, disiplin tutanakları ve savunma istem yazılarının hazırlanması
- İşverenler için bordro denetimi, fazla çalışma onay formları ve KVKK uyumlu personel süreç danışmanlığı
Süreç Nasıl İlerler?
- Hizmet dökümü, maaş bordroları, iş sözleşmesi, banka dökümleri ve fesih bildirimi toplanır.
- Alacak kalemleri, brüt-net ücret ayrımı ve emsal ücret araştırması yapılarak hesaplama çerçevesi çıkarılır.
- Zorunlu dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılır ve arabulucu görüşmelerine bizzat iştirak edilir.
- Anlaşma sağlanamazsa yetkili İş Mahkemesinde dava dilekçesi, delil listesi ve tanık anlatımları sunulur.
- Bilirkişi hesap raporu incelenir; eksik veya hatalı hesaplamalara karşı itiraz dilekçeleri verilir.
- Mahkeme ilamı sonrası icra takibi başlatılarak alacağın tahsili sağlanır.
Kritik Yasal Süreler
| Konu | Süre | Açıklama |
|---|---|---|
| İşe iade için arabulucuya başvuru | 1 ay (hak düşürücü) | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır (İK m.20). |
| Arabuluculuk sonrası işe iade davası | 2 hafta | Arabuluculuk anlaşamama son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde dava açılır. |
| Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımı | 5 yıl | İş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresi işler (İK Ek m.3). |
| Fazla mesai ve ücret alacağı zamanaşımı | 5 yıl | Her bir aya ait ücret ve fazla çalışma alacağı hak ediş tarihinden itibaren 5 yılda zamanaşımına uğrar. |
| İş kazasında maddi ve manevi tazminat | 10 yıl | Kaza tarihinden veya maluliyet oranının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı uygulanır. |
İlk Değerlendirmede Bakılanlar
- İşe giriş-çıkış tarihleri, SGK dökümündeki meslek kodu ve gerçekte ödenen net ücret (el/banka)
- Fesih bildiriminin yazılı yapılıp yapılmadığı, fesih gerekçesinin somutluğu ve savunma alınıp alınmadığı
- Puantaj kayıtları, turnike dökümleri, log kayıtları, e-posta trafiği ve çalışma saatlerini bilen tanıklar
- İmzalatılan ibraname ve ikale belgelerinin TBK m.420 ve 'makul yarar' kriterine uygunluğu
- İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıp çalışmadığı ve işçinin en az 6 aylık kıdemi (iş güvencesi şartları)
İlk Görüşmeye Getirebileceğiniz Belgeler
Belgelerin tamamının hazır olması gerekmez; elinizde bulunanları getirmeniz ya da fotoğrafını WhatsApp’tan göndermeniz yeterlidir.
- SGK tescil ve hizmet dökümü
- İş sözleşmesi, görev tanımı ve personel yönetmeliği
- Ücret bordroları ve banka hesap hareketleri dökümü
- Fesih bildirimi, ihtarname, savunma istem yazısı veya istifa dilekçesi
- Puantaj tabloları, vardiya çizelgeleri, e-posta, WhatsApp veya kamera kayıtları
- Tanıkların ad, soyad ve T.C. kimlik bilgileri
Uygulamaya İlişkin Notlar
- İşçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3).
- İşe iade davası açabilmek için işyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az 6 ay kıdemi olması ve fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde başvurulması zorunludur.
- TBK m.420 uyarınca fesih tarihinden itibaren 1 ay geçmeden düzenlenen ibranameler kesin olarak hükümsüzdür; banka kanalıyla ödenmeyen ibralar geçersizdir.
- Fazla mesai yapıldığını ispat yükü işçide; ücretin ödendiğini ispat yükü ise imzalı bordro veya banka kaydıyla işverendedir.
Mevzuat ve İçtihat
- 4857 sayılı İş Kanunu
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (Zorunlu Arabuluculuk)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m.420 İbraname)
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararları
Sıkça Sorulan Sorular
İşçilik alacaklarında arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereğince kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur.
İşe iade davası için süre var mı?
Evet. Fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Bu süre hak düşürücü olup kaçırılması durumunda işe iade davası açılamaz.
Fazla mesai alacağı nasıl ispatlanır?
İmzalı puantaj kayıtları, işyeri giriş-çıkış turnike dökümleri, bilgisayar log kayıtları, e-posta gönderim saatleri ve işyerinin çalışma düzenini bilen çalışma arkadaşlarının tanıklığı ile ispatlanabilir.
Kıdem ve ihbar tazminatı her fesihte doğar mı?
Hayır. İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedilmesi veya işçi tarafından haklı nedenle (ücretin ödenmemesi, mobbing, SGK priminin eksik yatırılması vb.) feshedilmesi gerekir.
İkale veya ibraname imzalanmışsa dava açılabilir mi?
Evet. İmzalanan belgenin tarihi, içeriği, işçiye ek bir menfaat (makul yarar) sağlanıp sağlanmadığı ve TBK m.420 şartları incelenerek geçersizliği ileri sürülebilir.
İşveren açısından fesih öncesi ne hazırlanmalıdır?
Yazılı fesih bildirimi, somut olay tutanakları, işçiden usulüne uygun savunma talep yazısı, disiplin kurulu kararları ve bordro kayıtları eksiksiz dosyalanmalıdır.
Kayyım atanan şirketten çıkarılan çalışan dava açabilir mi?
Evet. Şirket yönetimine kayyım (TMSF) atanması işveren şirketi ve iş sözleşmelerini sona erdirmez; kayyım döneminde yapılan fesihler de İş Kanunu'na tabidir. Feshin geçerli nedene dayandığını ve son çare olduğunu ispat yükü işverendedir. Fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurularak işe iade ve tazminat talep edilebilir.
Toplu işten çıkarmada işverenin uyması gereken kurallar nelerdir?
Bir ay içinde belirli sayıda işçi (20-100 işçili işyerinde en az 10) çıkarılacaksa işveren en az 30 gün önceden Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne ve sendika temsilcilerine bildirim yapmalıdır; fesihler bildirimden 30 gün sonra hüküm doğurur (İK m.29). Usule aykırılık işe iade davasında feshin geçersizliği yönünde değerlendirilebilir.
İşe iade davasında istinaf kararı kesin midir?
Evet. İşe iade davalarında Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf incelemesi sonunda verdiği karar kesindir; Yargıtay'a temyiz yolu kapalıdır (İK m.20/3). Karar kesinleşip tebliğ edildikten sonra işçi 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır.
SGK primi gerçek maaş üzerinden yatmayan işçi ne yapabilir?
Gerçek maaşı asgari ücretten gösterilen veya primi eksik yatırılan işçi, sözleşmesini haklı nedenle derhal feshederek kıdem tazminatını ve eksik primlerin tespiti için hizmet tespiti davası açabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut dosyanızda süre ve haklarınız, belgeler incelenerek değerlendirilir.
